Welkom op de Jeruzalemkerk Weblog
In deze weblog schrijven wij over persoonlijke ervaringen en opvallende zaken in en buiten de Jeruzalemkerk, maar proberen we ook al gaande de weg visie onder woorden te brengen voor gemeenteleden en geïnteresseerden. Uw reacties stellen wij zeer op prijs.

Bas van der Graaf
Elsbeth Gruteke

Ontmoetingen aan de buiten- en binnenranden van de kerk en Kaarsjes in de Baarsjes

04-12-2009
Bas van der Graaf

Ontmoetingen aan de buitenranden van de kerk
In de afgelopen periode heb ik een heel aantal kortere of langere ontmoetingen gehad aan de buitenranden van de kerk. Het waren ontmoetingen die me veel te denken hebben gegeven.
Zo waren er bijvoorbeeld de gesprekken op de zolder van de Van Limmikhof in het kader van het Extra Light Project. Het hoogtepunt van dit project vindt plaats op donderdag 10 december: dan zal de Noorderkerk met rookmachines in de mist worden gezet en vervolgens van buitenaf worden verlicht. Over wat dat zou kunnen betekenen is in een aantal sessies gesproken door een groep theologen en een groep wetenschappers, kunstenaars en schrijvers. Eerst afzonderlijk, later met elkaar. Ik heb aan die gesprekken deelgenomen. Het waren bijzondere gesprekken omdat we moesten reflecteren over iets wat nog niemand van ons gezien heeft. Toch lukte het om tot een heel diepzinnig gesprek te komen. Wat me echter opviel in het gesprek met de kunstenaarsgroep was, dat eigenlijk niemand van hen dit kunstwerk of kunst in het algemeen in verband bracht met religie. Waar wij als theologen allerlei raakpunten ontwaarden tussen kunst en geloof, zagen de kunstenaars daar niets in. Voor hen is kunst hooguit een weergave van wat er is in de wereld of heeft kunst een kritische functie richting de maatschappij, maar openingen naar God of het goddelijke zien zij niet zitten. Over waarheid zoeken gaat het niet meer. Langzaamaan werd mij duidelijk dat dit voor heel veel kunstenaars van vandaag het credo is waarmee ze worden gevormd op de opleiding en waarmee ze vervolgens ook werken. Dit heeft me zeer verrast, omdat ik nog steeds uitga van het in de 19e geformuleerde idee dat kunst en religie elkaar ergens raken. Dat enthousiasme werd dus getemperd, hoewel ik niet zeker weet of deze gesprekken echt representatief zijn voor alle kunstenaars. Hoe dan ook stelt het wel voor de vraag hoeveel kansen er voor de kerk liggen in de vaak met enthousiasme gepropageerde ontmoeting tussen kerk en kunst.
Van een andere orde waren de ontmoetingen met de sprekers van het project Preek van de Leek, dat op de vijf zondagavonden in november heeft plaatsgevonden, in de Singelkerk. Ik zit in de projectgroep en maak dus allerlei dingen van binnenuit mee en ik kan niet anders zeggen dan dat ik er ontzettend veel van leer. Sprekers dit jaar waren Mient Jan Faber, Suzanne Bosman, Margriet van der Linden, Jeroen Dijsselbloem en Stephan Sanders. Allemaal bekende Nederlanders die, op hun eigen manier, in het publieke domein een stem hebben. Dat zij bereid waren om in het kader van een liturgische setting in gesprek te gaan met een Bijbeltekst en daar hun eigen verhaal bij te vertellen was evenals vorig jaar een bijzondere gebeurtenis. Voor de hoorders was er veel te beleven, met uiteraard verschillende reacties. Maar voor de sprekers betekende het ongetwijfeld nog veel meer en dat was te merken. Spreken in de liturgische ruimte is toch echt iets anders dan een lezing houden of een column schrijven. Ik heb het een voorrecht gevonden om, rondom de deze samenkomsten, in gesprek te raken met verschillende sprekers. Er blijken soms nog zoveel raakvlakken te zijn, maar soms is de kloof heel groot en diep. En er is pijn, heel veel pijn over wat er mis ging in de kerk. En dat er dan toch een gesprek komt, in openheid en kwetsbaarheid, dat is bijzonder. Er is vanuit kerkelijke kring (in Trouw) wat kritisch gereageerd op het project. Dat draaide om vragen als 'mag een leek wel preken' en 'haal je zo het ambt niet naar beneden?' . Ik snap dat dit soort vragen kunnen opkomen, maar na deze mooie novembermaand snap ik nog veel beter dat het loont om als kerk risico's te nemen met het oog op de ontmoeting met mensen die anders nooit binnen zouden komen. In een cultuur waar de kerk de laatste restjes aan vanzelfsprekendheid aan het verliezen is zijn niet-vanzelfsprekende initiatieven nodig. Abeltje Hoogenkamp, de bedenker en initiator van dit project, is zo'n jonge dominee die die vanzelfsprekendheid voorbij is en dat levert dit soort spannende en mooie ontmoetingen op. Ik ben daar heel blij mee.

Ontmoetingen aan de binnenranden van de kerk
Ondertussen hebben we als Jeruzalemkerk ook een soort binnenrand van de kerk. Op de Alpha-Cursus en ook op de verdiepingscursus ontmoeten we mensen die van buiten komen, maar in zo'n cursus (even) binnen zijn. Vorige week was ik uitgenodigd om op de één na laatste cursusavond van Alpha aanwezig te zijn om overgebleven vragen te beantwoorden. En zoals dat gaat met overgebleven vragen: dit waren ongeveer alle kernvragen waar theologen zich de eeuwen door het hoofd over hebben gebroken. Vragen als: Komt het lijden van God of van de duivel, wat gebeurt er na dit leven met mensen die niet in Jezus geloven, waarom moest Jezus aan het kruis sterven en was dat echt nodig, etc. Het was voor mij een bevestiging dat missionair gemeentezijn je altijd weer bij het hart van het Evangelie brengt. Het idee dat missionair werk laagdrempelig moet zijn en daarom oppervlakkig of simpel is klopt dan ook niet, in elk geval niet in Amsterdam. Maar goed: wat geef je voor antwoorden op al deze vragen? Ik heb me vooral gericht op de vraag hoe de Bijbel dit soort vragen aan de orde stelt. Niet op een filosofische manier, maar op een getuigende manier, vanuit de openbaring van de levende God op verschillende momenten in de geschiedenis en vooral in Jezus Christus. Dat was voor mezelf weer een goede oefening en voor de deelnemers geloof ik een verheldering. Zo'n ontmoeting brengt je dus back to basics en dat was heilzaam voor mijn vaak toch aangevochten geloof. Hoe dan ook ontdekte ik opnieuw, dat aan de zogenaamde randen van de kerk het zeer diepgaande gesprekken mogelijk zijn.

Kaarsjes in de Baarsjes
Inmiddels bereiden we ons al weer voor op Kerst. Ook dit jaar is weer onze kerstavonddienst in het kader van Kaarsjes in de Baarsjes. We bouwen vrolijk verder op ervaringen van vorig jaar, maar proberen ook een aantal dingen weer wat verder te brengen en beter te doen. Inmiddels is een flinke groep vrijwilligers enthousiast aan de slag en is ook het creatieve proces volop gaande. Ik kijk echt weer uit naar deze avond en hoop dat veel mensen veel anderen meenemen. Het belooft weer heel mooi te worden!



Naam (optioneel)
E-mail adres (optioneel)


Vorige artikelen

  • klik hier voor artikelen uit 2017

  • klik hier voor artikelen uit 2016

  • klik hier voor artikelen uit 2015

  • klik hier voor artikelen uit 2014

  • klik hier voor artikelen uit 2013

  • klik hier voor artikelen uit 2012

  • klik hier voor artikelen uit 2011

  • klik hier voor artikelen uit 2010

  • 04-12-2009 huidig artikel
    Ontmoetingen aan de buiten- en binnenranden van de kerk en Kaarsjes in de Baarsjes


    13-11-2009 (Bas van der Graaf)
    Herfst: tijd voor evaluatie, bezinning en brainstorms


    09-10-2009 (Bas van der Graaf)
    Beweging, versterking en verlichting


    18-09-2009 (Bas van der Graaf)
    Indrukken uit New York en een mooi aansluitende gebedsmaaltijd


    28-08-2009 (Bas van der Graaf)
    Terugblik Juni Kunstmaand, studieverlof en naar New York


    05-06-2009 (Bas van der Graaf)
    Belijdenisdiensten, trouwdiensten en verder ...


    12-05-2009 (Bas van der Graaf)
    Overvloed, zoeken naar een vervolg op Alpha en Juni Kunstmaand 2009


    03-04-2009 (Bas van der Graaf)
    Twee afscheidsrecepties, de kunsten en Stille Week


    13-03-2009 (Bas van der Graaf)
    Hoog bezoek, Ghanezen en twijfels


    13-02-2009 (Bas van der Graaf)
    Ambtsdragers, plekken en BN-ers


    16-01-2009 (Bas van der Graaf)
    Terugblik


  • klik hier voor artikelen uit 2008

  • klik hier voor artikelen uit 2007

  • klik hier voor artikelen uit 2006